Zachtgekookt eitje

image

Het regent. Het is vakantie. En we hebben de dvd-box van ‘The legacy’ gekocht voor dit soort omstandigheden. Na drie afleveringen zijn we ondergedompeld in het verhaal van familie, geheimen, een erfenis en manipulerende erfgenamen. De serie laat mooi zien wat familie, hoe ver de afstand ook geweest is, betekent voor een kind, een mens. En het voert mij terug naar een paar weken geleden.

Ik kijk met een half oog en oor naar de voorstelling van Diederik van Vleuten op tv over WO 1 ‘Buiten schot’. Mooi. Gelardeerd met persoonlijke noten, brieven van zijn jonge grootvader Sam aan diens ouders in Indie. Diederiks overgrootvader had een suikerfabriek bij Surabaya op Java.

Mijn overgrootvader deed een uitvinding in Indie, op Java, voor het veredelen van suikerriet. Hij is daar onmetelijk rijk mee geworden. Mijn vader kreeg van de rijkdom nog een staartje mee. Hij woonde, als hyperverlegen jongetje destijds bij zijn oma in Bandung in het grote, monumentale huis met voorgalerij, marmeren pilaren, bijvertrekken en grote, diepe tuin. Mijn vaders oma, volbloed Soedanese en een schoonheid, was meer dan 30 jaar jonger dan zijn Nederlandse opa: op de foto’s van toen een typische koloniaal, compleet met gepunte, witte snor en imposante uitstraling. Oma B. was dus na opa’s dood een onmetelijk rijke, relatief jonge weduwe.

Mijn vader ging in het hooggelegen, koele Bandung naar de kleuter- en lagere school. In de vakanties reisde hij met de trein alleen naar zijn ouders die op verschillende Javaanse ondernemingen woonden.

Mijn opa was in loondienst bij diverse werkgevers. Mijn oma, halfbloed Soedanese en sprekend haar moeder, stond dus haar oudste kind vroeg af aan haar moeder. Zij had zelf een zeer sterke band met haar jongste zoon, ruim vier jaar jonger dan mijn vader, en ik denk nu dat dat komt omdat zij mijn vader al zo snel aan haar moeder afdroeg. En omdat mijn vader ziekelijk verlegen en teruggetrokken was. In tegenstelling tot zijn broer, die op de foto’s van toen een sprankelende en open indruk maakt.

Ik heb zelf nooit veel interesse getoond in de jeugd van mijn vader. Het bovenstaande verhaal ken ik omdat dochter Julia twee jaar geleden mijn vader interviewde over zijn leven voor haar eindwerkstuk en presentatie voor haar eindexamen. Zij plaatste het leven van mijn vader in een historische context: de koloniale tijd, WO 2, de Bersiap-periode en politionele acties, het naoorlogse leven in Nederland.

Haar verhaal was prachtig, persoonlijk en ontroerend. ‘Ik dacht dat ik een echte ‘van H.’ was, maar nu besef ik dat ik ook Indische genen heb: ik houd van de zon, van lekker eten en van reizen. Dat heb ik van de kant van mijn moeder’.

Gek genoeg was mijn schoonvader tijdens Julia’s presentatie bij de eerste door haar uitgesproken zin in tranen, mijn vader hoorde onbewogen haar verhaal aan. Vorig jaar, na Julia’s eindexamen, maakten we met ons vieren voor het eerst een verre reis: naar Java, Bali en Lombok. Bijna alle stukjes van de Indie-puzzel vielen voor mij toen pas op hun plaats.

Waarom ik zelf nooit zo geïnteresseerd was in het leven en de achtergrond van mijn vader? Mijn moeder was niet gesteld op haar schoonouders en later ook niet meer op haar echtgenoot. En dat zal zeker hebben meegespeeld bij mijn geringe interesse. Er was spanning en afstand. We gingen ook niet zo vaak naar oma en opa, die ze consequent ‘De Queridostraat’ noemde. ‘Het is daar altijd zo donker’ klaagde mijn moeder. Alleen voor de waanzinnige rijsttafels van oma kwam mijn moeder direct in beweging. Die vond ze heerlijk.

Maar mijn herinneringen aan mijn opa en oma zijn, hoe beperkt ook, mooi, scherp en gedetailleerd: opa’s zachte, heel dikke buik met schuin over de buik lopend een schakelketting met horloge. Enkele vettige haren die zorgvuldig van links naar rechts over zijn kale schedel waren neergelegd.

Zijn auto, een oude Kever waar ik kennelijk een aantal keer in zat: het mooiste was als de Kever rechts- of linksaf sloeg: er klapte dan een staafje uit de zijkant van de auto om de richting aan te geven. Fascinerend.

Ik hield en houd heel erg van zachtgekookte eitjes: mijn laatste, scherpe herinnering aan mijn opa is dat hij mij altijd het laatste hapje van zijn eitje gaf. Daarna nam ik een lepeltje zout om de sensatie van de smaak van het gekookte eitje vast te houden. Mijn opa was er ineens niet meer. Ik was zo’n jaar of vijf, denk ik, toen hij stierf.

Mijn oma heb ik langer gekend: een dikker en dikker wordende Indische dame met zilverwit haar. Ze zat voornamelijk in haar stoel, waar ze op een gegeven moment nauwelijks meer in paste. Ze was altijd warm, zacht en lief voor mij. En haar liefde voor koken en, helaas, ook eten heeft zij aan mij doorgegeven.

Ik denk terug aan de presentatie van Julia en haar zin over doorgegeven genen: zachtgekookte eitjes, liefde voor koken, warme zonnestralen en gewoon gelukkig zijn in een zachte stoel. De draden van de tijd knopen zich aan elkaar, geschiedenis komt tot leven. Wonderlijk. En mooi.

Advertisements

2 thoughts on “Zachtgekookt eitje

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s