Sobibor

image

Onlangs bezocht ik het Verzetsmuseum in Amsterdam. Vooral vanwege de tentoonstelling ‘Alle kinderen, ze zijn weg’. In juni 1943 werden 1300 kinderen van Kamp Vught, via Westerbork naar Sobibor gedeporteerd. Daar zijn ze allemaal vermoord.

Zo’n 25 jaar geleden bezochten Raymond en ik Israël. In een meivakantie reizen wij rond met een gezelschap, waarvan de gemiddelde leeftijd ruim 50 is. Vele reisgenoten werken, net als ik, in het onderwijs. En velen zijn Christelijk opgevoed, weten alles van de bijbel en dus ook heel veel van de historische plekken in dit boeiende land. Een Duitse leraar in onze groep leest de bergrede voor, precies op de plek waar deze uitgesproken zou zijn door Jezus. Gedragen spreekt hij de bijbelse tekst uit. En we kijken over de vlakte. We zien de blauwe lucht. De met ontelbare stenen bedekte heuvels van Israel.

‘Gelukkig wie nederig van hart zijn,
want voor hen is het koninkrijk van de hemel.
(…)
Gelukkig de treurenden,
want zij zullen getroost worden.
Gelukkig de zachtmoedigen,
want zij zullen het land bezitten.
Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid,
want zij zullen verzadigd worden.
(…)
Gelukkig wie vanwege de gerechtigheid vervolgd worden,
want voor hen is het koninkrijk van de hemel.’
(…)

Ik word er nu nog stil van als ik aan dat moment denk. Nog stiller word ik als ik terugdenk aan Yad Vashem, het Holocaust museum in Jeruzalem. In een ruimte met een eeuwig brandend vuur lichten seconde na seconde foto’s van kinderen op. Hun namen worden genoemd. In een triest tempo en op zakelijke toon: ‘Sarah Israël, Benjamin de Vries, Roza Stern, Moshe Cohen…’ En je ziet de gezichten: lachende, serieuze, kleine, grote, met bril, zonder bril, baby, puber, kleuter, een krullenbol, een grote strik in het haar, steil haar. Lang, heel lang zit ik daarna buiten op een rotsachtige steen. Alleen. In-en in- verdrietig. Om de kinderen. Om de onschuld. Om de zinloosheid. Om al die namen. Al die gezichtjes.

In Amsterdam draait het 12-millimeter amateurfilmpje van Sam Frank. Hij filmt zijn dochters Betty en Daatje. Ze plukken en eten kersen. Spelen met een hondje. Plagen elkaar. Een mollige kleuter en een goedlachse baby. Daatje en Betty zijn op 11- en 7-jarige leeftijd vermoord in Sobibor.

Stil word je ervan. Heel stil.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s