Helden!

IMG_4713.PNG
‘Ook op kantoor kun je een held zijn’ is de titel van een artikel in De Volkskrant van 2 september. En in Trouw lees ik op dezelfde dag dat een theatermaker, Marcel Osterop, stage liep in Eindhoven in het artikel ‘Spelen met ambtenaren.’

We zijn weer allemaal aan het werk. Verhalen over vakantiezon, vakantieleed en zomerrampen maken in de krant plaats voor de sleur van alledag. En twee artikelen over werk. Het zal toeval zijn, twee verhalen over kantoorwerk op dezelfde dag. Ik lees er nooit wat over in de krant. Toch zijn er zo velen die werken ‘op kantoor.’ Zoals ik.

‘Het kantoor’ staat voor de microkosmos waarover de theatermaker zich oprecht verbaast. Waar hij zich na drie maanden stage bijna niet van los kan maken, zo leuk vindt hij het in het Eindhovense gemeentehuis. Welwillendheid valt hem ten deel. De mensen zijn aardig. Hij ziet passie. Het valt hem op hoe hard er gewerkt wordt door de ‘waterdragers’ zoals hij de Eindhovense ambtenaren betitelt: waterdragers omdat ze dienen. Maanden werken aan een stuk vol belangentegenstellingen, dat vervolgens door de raad verworpen wordt. Op de achtergrond voorbereiden, overleggen, terugkoppelen en weer inbrengen. Het is herkenbaar. Evenals de hartelijke sfeer, daar in het gemeentehuis: Marcel Osterop: (…) ‘na drie maanden moesten ze me met een stok van de afdeling af slaan.’

Natuurlijk wordt er gemopperd op kantoor. De politiek is ongeduldig. De bestuurder moet en wil resultaten laten zien. Daarom zit hij/zij op die plek. De ambtenaar draagt intussen emmers water aan. Overlegt, schrijft, overlegt , schrapt, herschrijft, legt voor en doet soms alles weer over. Maar de gedrevenheid verdwijnt niet. Blij- of zwaarmoedig begint men opnieuw.

Het tweede artikel, van David Brooks, heeft de prikkelende titel: ‘Ook op kantoor kun je een held zijn.’ Brooks vraagt zich af of je een held op kantoor kan zijn en ja, ‘(…)natuurlijk kan dat. Ook al zit je in je eentje op je werkplek, je denkt toch na. Goed blijven denken onder een stortvloed aan informatie is misschien een andere morele uitdaging dan goed vechten onder een kogelregen, maar je karakter wordt evengoed op de proef gesteld (…)’

Dan volgt een aantal intellectuele deugden waar de kantoorheld over moet beschikken.

De eerste is Leergierigheid, nieuwsgierig zijn en blijven. Wat er op je pad komt onderzoeken. Daar ben ik het volledig mee eens. Nieuwsgierig zijn en blijven is zo belangrijk. Of je 5 of 51 bent, goede en frisse ideeën krijg je door een verregaande leergierigheid en gretigheid om het nieuwe te ontdekken en uit te proberen.

De tweede deugd is Intellectuele Moed: ‘Intellectuele moed houdt (…) in dat je bereid bent er afwijkende denkbeelden op na te houden (…)’ Tja, dat zet aan tot denken. Dit heeft te maken met lef. Ben ik dapper genoeg? Hier kan ik zelf zeker nog wel aan werken.

De derde: Standvastigheid. ‘Je wilt niet iemand zijn die zijn overtuigingen bij de minste geringste tegenstand laat varen. Anderzijds wil je ook niet dogmatisch vasthouden aan een overtuiging als alles erop wijst dat die verkeerd is (…)’. Dit is een lastige. Je wil geen drammer zijn. Je wil luisteren. Je moet ook luisteren. Maar ja, de ander ook. Laten we maar zeggen dat dit een kwestie is van fingerspitzengefühl.

De vierde deugd is: Bescheidenheid. ‘De bescheiden mens strijdt tegen ijdelheid en eigendunk. Die schrijft niet van die heel fraaie zinnen alleen maar om te laten zien hoe slim hij is.’ Hm, die is wel confronterend. De strijd tegen ijdelheid is een oude: de Grieken noemden dit ‘hybris’. Daar komt nooit wat goeds van. Je dondert, gelijk Icarus, van de hoge rots af naar beneden. Dus pas op voor hoogmoed!

De vijfde deugd is Zelfstandigheid. ‘(…) zelfstandigheid is de middenweg van weten wanneer je moet buigen voor gezag en wanneer niet.’ Deze deugd lijkt op de derde: standvastigheid. Ik heb er niet veel meer over te zeggen dan dat het hierbij draait om dat fingerspitzengefühl.

En de laatste deugd is Kennis Delen: ‘Die deugd begint met de bereidheid kennis te delen en anderen de eer te geven die ze toekomt.’ Deze is echt belangrijk. En het is soms zo moeilijk. Maar niets is leuker dan anderen te zien stralen. Zelf heb ik het meeste geleerd van leidinggevenden die mij lieten zien hoe je iets aanpakt en mij daarna net iets te lastige dingen lieten doen. Ik zat als 23-jarige, in mijn eerste werkkring en eerste half jaar als juf, een vergadering voor. Zo griezelig, maar zo leuk. Vooral toen ik hoorde van de wijze directeur Henk P.: ‘Annelie, je was een heel goede voorzitter, mijn complimenten!’ Ik groeide toen zo’n 50 centimeter. En ik ben die opmerking nooit meer vergeten. Terwijl ik dit opschrijf denk ik: ‘is dit niet onbescheiden?’ Let op hybris! Ach, hoe lastig is het om deugdzaam te zijn…

David Brooks sluit zijn artikel af met een bespiegeling over goed denken. Dat zo moeilijk is ‘omdat we juist (daarmee) tegen de draad van onze natuur ingaan: tegen ijdelheid, tegen luiheid, tegen ons verlangen naar zekerheid, tegen ons verlangen pijnlijke waarheden uit de weg te gaan. Wijsheid is (…) de morele kwaliteit van weten hoe je met je beperkingen moet omgaan.’

En hoe waar is dat? Als kantoorhelden in het gemeentehuis boeken we zo graag snelle en goede resultaten. Dat lukt niet altijd omdat al die belangen bij elkaar brengen en afwegen zo ingewikkeld is. De raad wil dit, de bestuurder dat, de derde partij wil zus en jij? Jij raakt de weg kwijt in al deze meningen en wensen. Je wil ook nog graag eerst DENKEN voor te DOEN. Liefst met anderen. Maar daar neem je niet de tijd voor. Of je hebt het domweg niet.

Dan komen de deugden goed van pas: bescheiden maar standvastig schrijf je het voorstel. Moedig stap je naar de bestuurder en overtuigt hem/haar van jouw voorstel. Je vraagt om wat extra denktijd. Je luistert naar anderen en past hier en daar wat aan. Je bent niet hoogmoedig maar blijft nieuwsgierig. Later, in de raad, hoor je de wethouder jouw woorden herhalen. Je blijft bescheiden en denkt aan de laatste deugd: kennis delen en de ander de eer gunnen. Je bent trots. Jouw woorden…!

Het zijn ware helden, daar bij mij op kantoor.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s