Interview

IMG_4969.JPG
Standbeeld

Een lichaam, blind van slaap,
Staat in mijn armen op.
Ik voel hoe zwaar het gaat.
Dodenpop.
Ik ben een eeuwigheid te laat.
Waar is je hartenklop?

De dikke nacht houdt ons bijeen
en maakt ons met elkaar compact.
‘Om Godswil laat me niet los,
mijn benen zijn geknakt’,
fluister je aan mijn borst.

Het is of ik de aarde tors.
En langzaam kruipt het mos
over ons standbeeld heen.

Gerrit Achterberg

Marijn, de vriend van mijn dochter, studeert taalwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Wat de studie precies inhoudt is niet helemaal duidelijk. Volgens Julia is het op een wiskundige wijze omgaan met taal. Taal wordt geabstraheerd met formules. ‘Wat kan je ermee worden?’ Die vraag stellen we niet, hebben we te vaak zelf gehoord. En met ons is het ook meer dan goed gekomen.

Marijn moet iemand interviewen die tweetalig is en (veel) ouder of
jonger is dan hijzelf. Julia bracht haar opa aan als onderzoeksobject. Voor de zekerheid oefent Julia ‘s ochtends met opa de vragen.

‘Sprak je vroeger Maleis?’
‘Ja, ik sprak vloeiend Maleis.’
‘Met wie sprak je Maleis?’
Na even nadenken antwoordt mijn vader: ‘met mensen in de buurt, mensen van de plantage. Op de markt. Met de bediendes spraken we Maleis. Maar dat was alleen voor een opdracht.’
‘Wat bedoel je met opdracht?’
‘Ruim dit of dat op!’

Om dit lichtelijk feodale antwoord lacht mijn kind hartelijk. En mijn vader is geslaagd voor de test.

Marijn komt ‘s middags om het interview af te nemen.
‘Sprak u vroeger Maleis?’
‘Nee, we spraken vroeger alleen Nederlands. Mijn oma sprak ook perfect Nederlands.’

Het interview stokt. De opname wordt gestaakt en Julia grijpt in.

‘Vanochtend vertelde je dat je wel Maleis sprak, toch? Op de markt, tegen de bediendes..’
‘Ja, daar spraken we Maleis mee.’

Dit antwoord is hoopvol. Marijn neemt het weer over en de opname start opnieuw.
‘U sprak dus vloeiend Maleis. Kent u nog een paar woorden?’
‘Ja!’
‘Welke Maleise woorden kent u?’

Opa hijst zich uit zijn stoel en loopt, op geheel eigen wijze,- langzaam, maar zeker,- naar de boekenkast. Binnen 5 minuten heeft hij gevonden wat hij zocht.
‘Hier heb ik nog een woordenboekje Maleis-Nederlands. Deze is voor jou.’
En hij overhandigt Marijn het oude, vergeelde woordenboekje Maleis-Nederlands.

Ik weet niet of Marijn uit de voeten kan met de antwoorden van zijn schoon-grootvader. Ik vrees van niet. Maar gelachen hebben ze wel. Julia en Marijn. Om mijn afwezige vader met zijn heldere en onheldere momenten. Met zijn onduidelijke antwoorden. ‘Hij wil het juist heel goed doen, mam!’ zegt mijn kind. En ik pieker me suf of dat zo is. Hoe werkt toch dat hoofd van deze 92-jarige?

Helderheid wisselt af met troebele kort-geleden-gebeurtenissen. Snel denken wordt moeizaam iets terughalen uit diepe diepten. Een verhaal coherent vertellen wordt een verhaaltje in stukjes en brokjes.

Soepel lopen wordt stijf en moeilijk opstaan,-omhoog, stilstaan, evenwicht,- en voorzichtig naar de keuken schuifelen. Een boterham smeren en koffie zetten, het neemt meer dan 15 minuten in beslag.

Maar toch komen ze tevoorschijn: Maleise woordjes en zinnetjes. Het rappe Maleis van de pinda- en es teler-verkopers in de stoffige straatjes van Bandung. Mooie herinneringen aan zijn geliefde oma.

De Hollandse hutspotten die zij liet klaarmaken en haar perfecte Nederlands. Zijn ouders op de suikerrietplantages waar hij in de vakanties, alleen reizend in de trein van Bandung naar Yogjakarta, naar toe reisde. Dat kleine, verlegen, lichtbruine jongetje. Die zit in het oude, soms wat moeie hoofd en versleten lijf.

En soms, heel soms hoort hij, met het stramme lijf, moeizaam in het koele, Hollandse bed geklommen:

Nina bobo oh nina bobo
kalau tidak bobo digigit nyamuk.
Marilah bobo oh nona manis,
kalau tidak bobo digigit nyamuk

Welterusten.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s