Het bureau

Toen ik begon te schrijven

Woonde ik in een dorp

Met vuilwit zonlicht in mijn mond

Alom vrede

Ik trapte naar de zon

En wist niet hoe te leven

(…)

Uit: Slordig met geluk door Menno Wigman (1966-2018)

Weer is een dichter dood. Kind van de jaren tachtig, een gymnasiumleerling met liefde voor taal en een leraar Nederlands die dat zag. Het zijn bekende flarden herinnering. Alleen wist ik na enig trappen naar de zon wél hoe te leven. Zoals gisteren, toen we op zoek gingen naar een bureau.

*

Onze dochter huist sinds een week weer in de kamer die ooit haar kinderkamer was. Voordat zij kwam ruimde ik haar kamer op. Ik verplaatste dozen, stofte de bovenkant van de kledingkast die jarenlang niet beroerd was. Plukken grijs kleefden aan mijn doekje als plakkerige asresten van verbrande kinderjaren. Ik heette met iedere veeg over een plank mijn terugkerende kind welkom. De beer die ze van opa kreeg plaatste ik op het voeten-eind van het zorgvuldig opgemaakte meisjesbed. Met domme ogen keek hij mij aan.

*

‘Eigenlijk heb ik een bureau nodig’, zei ons kind een tijdje later, peinzend rondkijkend in haar schone kamer.

Omdat ze geen nieuw bureau wilde – ‘Dat kost mij weer €70,-‘ – stelde ik voor naar een tweedehands-winkel in de buurt te gaan.

*

‘Zo, het is druk hier’, constateerde mijn kind bij het binnenstappen van de magazijn-achtige ruimte. Pensionado’s snuffelden rond, vrijwilligers in blauwe fleece-truien liepen af en aan met dozen en sorteerden alle ingeleverde waar.

*

Achter de kasten met boeken en tafels vol prullen stuitten we op een houten bureautje met drie laden. Op iedere la zat een ronde knop.

‘Die wil ik’, zei mijn kind, ‘Kijk, mam, hij kost maar €12,50.’

*

‘Kunnen de poten eraf geschroefd worden?’, vroeg ik aan niemand in het bijzonder en ik dook onder het bureaublad. Vier ijzeren plaatjes met onwrikbare schroeven – onder iedere poot één, – lachten mij uit.

‘Nee, dat wordt niks’, zei ik. ‘Laten we vragen of ze het kunnen bezorgen.’

*

Een aardige jongen vertelde ons dat de dag-coördinator ‘Nog even in gesprek was.’ ‘Kijkt u rustig rond’, zei hij vriendelijk. Ook hij droeg een blauwe fleece-trui.

We keken rond. Een corpulente dame nam plaats op een rode bureaustoel. De stoel zakte met een diepe zucht tien centimeter naar beneden. Onverstoorbaar zat de vrouw daar, middenin de ruimte, op de rode bureaustoel. Toen ze uitgerust was kwam de stoel langzaam omhoog. Met het hydraulisch systeem was niks mis.

*

Ik vroeg mijn dochter die klaar was met rondkijken of zij geen bureaustoel nodig had. Ik wees haar op de flexibele rode.

‘Nee, dat is een afschuwelijk-lelijk ding’, zei ze. En toen zag ik het ook.

*

De jonge vrijwilliger kwam na tien minuten aanlopen met de dag-coördinator. Wij hoorden haar al van verre aankomen. Een zwaar-doorrookte stem snelde op de eigenaresse vooruit, over de rotan-stoelen, langs de boekenkasten, onder de tafels met prullaria door.

‘Om welk bureautje gaat het?’, hoorden wij haar aan de jongen vragen. De stem hoorde bij een tanige, zonnebank-bruine dame. Diepe rimpels verdeelden haar gezicht in kabbelende golfjes.

‘Is het mogelijk dit bureau te laten bezorgen?’, vroeg ik zo vriendelijk mogelijk.

‘Ja, dat kan’, zei de vrouw. Ze keek mij aan. ‘Dat kost €15,-‘ Ik zag dat ze maar wat zei. De jongen keek haar verbaasd aan, maar richtte snel zijn blik op de betonnen vloer.

‘Kunnen we het bureau reserveren? We moeten opmeten of het past in de draai van de trap.’

‘O, u woont klein?’, vroeg de doorrookte stem.

‘Ja, de trap maakt een flinke draai’, antwoordde ik.

‘Aan reserveren beginnen we niet’, zei de vrouw op ferme toon. ‘Daar hebben we heel slechte ervaringen mee.’

Een beetje sip verlieten we het magazijn.

‘Ik vind het een leuk bureau’, zei mijn kind.

‘Vraag papa of hij het trapgat op wil meten’, adviseerde ik haar. En dat deed ze.

‘Het past!’, zei ze. En we keerden terug. We stuitten direct op de jonge vrijwilliger.

‘We willen het kopen’, zei ik en ik wees op het bureau.

‘Een moment alstublieft’, zei hij, ‘De dag-coördinator regelt de verkoop.’

*

Na het invullen van wat papierwerk en een afspraak voor de bezorging liep de doorrookte stem met ons mee naar de kassa.

‘Reken jij €22,50 af met deze klant?’, riep ze tegen een oudere dame bij de kassa.

‘Mam, ze vergist zich met de bezorgkosten’, zei mijn kind, toen we naar buiten liepen. ‘Nu betalen we maar €10,- bezorgkosten in plaats van €15,-.

Heel gelukkig reden wij naar huis.

Wetend hoe te leven.

***

Advertisements

Hommage

‘Enseigner, c’est ma vie’

Omdat ik ziek was las ik drie kranten op één dag. Eén krant las ik – onhandig in bed – op papier. De zachte, bijna vloeibare krantenflappen eindigden in ongelijke stukken met een scheve vouw in het midden. De andere kranten las ik, onderbroken door koortsdromen die afnamen en opkwamen als eb en vloed, op de iPad.

*

In de tweede krant viel mijn oog op een overlijdensadvertentie. Ik zag een bekende naam. Ik las door maar swipete terug. Boven de advertentie stond in schuine letters: ‘Enseigner, c’est ma vie’. Mijn grieperige hersens herinnerden zich dat woord – ‘enseigner’ – betekende dat niet ‘lesgeven’? Ik zocht het op. ‘Lesgeven’ was het. En toen wist ik het. Mevrouw de Buck was dood, mijn lerares Frans op de middelbare school.

*

Aan de advertentie kon ik zien dat deze met liefde was opgesteld. Ik las haar voornaam – die had ik nooit geweten – en haar bijnaam. Alsof zij een mens was, gewoon met familie, een huis, een leven. Voor mij was zij mijn juf. Mentor van klas 1 c, dat heette destijds klassenleraar. Ik herinner mijn teleurstelling dat wij haar kregen als klassenlerares. De andere leraren zagen er spannender uit. Jonger. Hipper. Baardjes, lang haar. Wijde jurken. Mevrouw de Buck droeg een rechte jurk tot boven de knie met een riempje om de taille. Zij had een smal, driehoekig gezicht. Ietsje vooruitstekende tanden, een kittige pas. 23 onzekere twaalfjarigen liepen in de zomer van 1974 achter haar aan naar lokaal 13.

*

Door de hoge ramen van lokaal 13 viel zonlicht als engelenglijbanen naar binnen. Wij stonden op de drempel van dat nieuwe leven zoals alleen twaalfjarigen dat kunnen. Onbevangen en leergierig. Mevrouw de Buck legde ons uit hoe wij onze agenda moesten gebruiken.

*

Ik had een Rijam-agenda met een onwillige kaft. We schreven het rooster in onze agenda’s op de pagina waarboven stond ‘Rooster’. Tijdens het schrijven drukte ik mijn rechterarm op de kaft om deze plat op tafel te krijgen. Met mijn linker-wijsvinger en duim hield ik de linkerkaft in bedwang. Geheimzinnige lokaalnummers, namen van leraren, het adres van de gymzaal in de stad, de uren gym in de zomer op een sportveld buiten de stad vulden de lijntjes op de witte, licht-gebogen pagina’s.

*

Daarna kregen wij een stencil met een plattegrond van de school. We vouwden het stencil netjes op, in een vierkantje, en schoven het in de agenda. ‘Goed bewaren’, adviseerde mevrouw de Buck ‘Hiermee kan je je weg vinden in de school.’

*

Mevrouw de Buck gaf Frans, in lokaal 13. Wij leerden heel veel woordjes. Op een dag klapte mevrouw de Buck het bord open met de Franse werkwoord-vervoeging. Thuis huilde ik. Ik snapte er niets van.

Een paar jaar later sprak ik voor mijn examen met mevrouw de Buck over ‘Les miserables’ en de schrijver Victor Hugo. Ik mocht er van alles over vertellen. Mevrouw de Bucks ogen glommen van plezier. Ik kreeg een 9.

*

‘Mevrouw de Buck, Ingrid, Itid, ook voor ons was u zorgzaam. Toen zag ik alleen dat riempje om uw ietwat uitdijende taille. Nu denk ik aan onze ontmoeting in de plaatselijke kroeg waar ik u tegenkwam met mijn eerste, echte vriendje. Het was nog geheim. U zat daar met mevrouw B., de juf Duits. In de kroeg…! Weet u nog wat u zei?

‘Ik wist dat jullie samen iets hadden, ik heb het gelezen in de Franse brief van Mark aan jou!’ Schalks keek u mijn geheime vriendje aan.

‘Mark vroeg in de brief die hij aan jou richtte ”Comment ca va avec Annelie?” En toen wist ik het!’ U en mevrouw B. lachten. Wij schoven bedeesd aan een ander tafeltje.

*

En nu bent u dood. ‘Na een liefdevolle verzorging in de Houttuinen.’ Ik had wel eens bij u langs kunnen gaan. Dan had ik het u gewoon kunnen zeggen.

*

Dank u wel mevrouw de Buck. Voor het mooie gesprek over Victor Hugo, de 9, uw milde lach in die kroeg.

En ik ken nog zoveel Franse woorden. Ook de werkwoorden kan ik vervoegen. Zonder tranen.

*

”Enseigner, c’etait votre vie”.

C’est vrai.’

***

Droomloos

‘Vannacht slapen we in een tent in de woonkamer

we hebben touw, brood en lakens

niemand zal ons vinden’

Hanneke van Eijken (1981-)

Laatst hadden we een cursus. Daarin werd geadviseerd onze dromen te onthouden.

‘Je kan je daarin bekwamen’, vertelde de cursusleider.

*

Meestal vergeet ik mijn dromen. Toch ging ik oefenen. De eerste droom die ik onthield was bizar en niet voor publicatie geschikt. In de tweede droom kwam mijn moeder voorbij.

‘Dat is de reden dat ik dromen graag vergeet,’ dacht ik toen ik beklemd wakker werd. In de droom schoot ik te kort, wilde ik weg, had ik graag een grote mond willen geven. In de droom-praktijk deed ik dat niet, bleef ik, ging ik door, luisterde ik. Zoals het was, vroeger.

*

De krant die ik lees heeft een wekelijkse rubriek over dromen. Meestal sla ik die over. Dromen van anderen zijn niet interessant. Ze zijn alleen leuk als je de mensen én de mensen die in de dromen voorkomen kent. Dat levert nog wel eens hilariteit op.

*

Nog leuker echter is de realiteit.

Gisteravond kwam onze zoon naar beneden met de laptop in zijn hand. Hij schoof naast mij op de bank.

‘Kijk eens’, zei hij, ‘De betaling van die tickets is niet gelukt.’

We boekten ‘s middags twee tickets naar Bolivia. Daar reist hij in de zomer met zijn vriendin naar toe.

‘Tja, dan moet je even bellen’, antwoordde ik een beetje kribbig. Ik was moe en uit een serie getrokken waar we net zo lekker inzaten.

‘Hier heb je mijn pasje’, zei ik en ik gaf hem mijn credit-card.

*

Stilletjes liep hij naar de eettafel en ging bellen.

‘Zet maar weer aan’, zei ik tegen mijn man en we verzonken in het verhaal van een familie die met elkaar zit opgescheept op een Zweeds eiland vanwege de voorwaarden die hun moeder aan de erfenis verbindt. De gezinsleden schieten te kort, willen weg en zouden graag een grote mond willen geven. Maar dat kan niet, vanwege die erfenis.

*

Door de dichte schuifdeuren heen hoorde ik de stem van onze zoon.

‘Yes, I booked this flight today, but something went wrong.’

‘Ik ga toch even kijken’, zei ik en we stopten met de Zweedse familie-perikelen.

*

Ik zat naast mijn zoon. Vaag hoorde ik de stem van de call-center-medewerkster via het microfoontje van zijn telefoon, dicht tegen zijn oor gedrukt. Zijn knokkels waren wit, op zijn wangen stonden blosjes.

*

Hij staarde naar mijn pasje.

‘The name is Jonquiere’, zei hij, ‘JONQUIERE’, herhaalde hij en hij begon met spellen. ‘J, O, N…’

‘Can you please use words?’, hoorde ik de medewerkster van het call-center vragen. En daar ging onze zoon.

‘J from Justin, O from Okay, N from Nico…’

‘Q from Queen?’, hoorde ik het meisje vragen.

‘Yes’, zei hij en hij ging verder,

‘U from…eh, Uterus’

*

En daar gingen we. Ik probeerde het tegen te houden maar er was geen houden aan. Hikkend en proestend zat ik naast hem en worstelend met een onbedwingbare lachkramp maakte hij de naam letter voor letter af.

‘Can you please repeat it?’, vroeg het meisje. Toen ben ik maar weggelopen.

‘Wat betekent uterus eigenlijk?’, vroeg mijn zoon.

‘Baarmoeder’, hikte ik.

*

Even later keken zijn vader en ik de serie af.

De nacht bleef droomloos.

***

Zwart als roet

Het is zaterdag en ik hoef alleen maar bij de groenteboer vier citroenen, vijf bananen (niet al te rijpe), een stuk of zes mandarijnen en tien eieren te halen. Dat een groenteboer eieren verkoopt is gek. Maar hij heeft ze en ze zijn lekker. ‘Direct van de boer’ staat op het kaartje naast de eieren en ik geloof het.

*

Als ik de winkel binnen kom zie ik een klant en twee Pietjes. En ik denk ‘O ja’, want de groenteboer doet ieder jaar aan Pietjes. Zijn hulpjes worden in de weekenden voor het Sinterklaasfeest geschminkt en aangekleed als Zwarte Pietjes. De groenteboer zelf is niet verkleed en dat is jammer want hij zou een goede, bedachtzame Sint zijn.

*

Het is altijd weer een kleine hik-up, geholpen worden door Pietjes terwijl je zo volwassen – zeg maar oud – bent, het vroeg in de ochtend is en je alleen maar komt voor vier citroenen, vijf bananen, een stuk of zes mandarijnen en tien eieren. Ik zie dat alle klanten dezelfde hik-up hebben in de vorm van een terughoudende glimlach.

*

‘Kan ik u helpen?’, vraagt Pietje 1. En ik begin. ‘Doe maar een trosje honingtomaatjes’, zeg ik. Ze staan niet op mijn lijstje maar ze glimmen zo rood en passen zo mooi bij de kaasfondue. Pietje 1 houdt het trosje omhoog, ik knik en de tomaatjes glijden in een plastic zakje.

*

De deurbel klingelt en een oudere heer stapt de winkel in. Ook hij kijkt even verschrikt maar glimlacht al gauw.

‘Zo, Pietjes’, zegt hij, ‘Wat zijn jullie zwart.’

Mijn Pietje, die naast de kisten vol perssinaasappelen staat, antwoordt ferm:

‘Ja, zo zien wij eruit en ik ben boos op Sinterklaas dat hij allemaal gekleurde Pietjes in dienst neemt. Sint gaat zelf in de zak mee terug naar Spanje als hij zo doorgaat.’

*

Ik staar naar de avocado’s. Zouden ze rijp zijn? Dat zie je nou nooit aan die harde, bruinzwarte schil. En dan zeg ik:

‘Ik vind het juist leuk, al die gekleurde Pieten, wat maakt het uit, de kinderen vinden alle Pietjes prachtig.’

*

Het wordt stil. Pietje 2 helpt de andere klant met een kilo geschilde aardappels. Mijn hulp-Piet staat nog steeds naast de sinaasappelen. Appeltjes van oranje. Een paar blonde piekjes steken onder haar baret uit. Het oude heertje staat naast mij.

‘Doe mij nog maar vier citroenen’, zeg ik.

*

Als ik wegga, de deur van de winkel zachtjes achter mij dichttrek, het tasje dat ik zo braaf van huis meenam met de citroenen, bananen, mandarijnen, eieren en de honingtomaatjes in mijn fietstas stop en naar huis fiets is de wereld niet veranderd. De straat ligt er druilerig bij. In de viswinkel die als een aquarium in een donkere kamer oplicht wachten klanten rustig op hun beurt.

*

Even flitsen de roe, de zak en het glimmend-zwarte gezicht van Piet van vroeger voorbij. De zwaai van een witte handschoen met die golf van keiharde pepernoten. Mijn hand voor mijn betraande gezicht. Een bang meisje in een geruite overgooier en een rood maillootje.

*

Misschien word ik volgende week wel in die lege aardappelenzak gestopt en meegenomen. Door die goede, beste Sint.

***

Modern art

Bloodline, Zhang Xiaogang *

De vlucht van Chengdu naar Guilin vertrekt volgens onze reispapieren om 7.35 uur. Om 5.00 uur ‘s ochtends haalt een taxichauffeur ons op. De guard bij de poort van het hotel opent het hek vanuit zijn bed in het wachthok. Het bed past precies tussen de twee wanden van het hok. Ik zie een wit laken bewegen en begeleid door een slaapkreun gaat langzaam de ijzeren poort open. Daarachter staat de chauffeur. Snel neemt hij de koffers van ons over. We kunnen niet met hem praten, hij spreekt alleen Chinees.
                       *

Stil en wit van de verbroken slaap zitten we achterin de taxi. In mijn hand knispert het plastic zakje met het ‘ontbijt’ dat het hotel netjes voor ons klaarzette in de ijskast naast de blikjes cola en flesjes bier. Er zitten wat ingepakte cake-jes in, een flesje water en iets dat lijkt op een mini-eierkoek. 

‘Wat is dit?’, vraagt mijn man. Hij houdt een rolletje voor mijn neus. Ik lees op de verpakking dat het een ‘Swiss roll’ is. 

‘Het is een soort cake-je met room ertussen’, antwoord ik. In twee happen verorbert hij de Swiss roll. Het gekookte ei in het zakje laat hij voor wat het is. Ik heb geen honger en ik staar naar buiten. Op de doorgaans overvolle wegen is het op dit tijdstip rustig. De chauffeur rijdt dan ook flink door. Even denk ik aan Diana en Dodi als we met hoge snelheid door een tunnel racen. Ik voel aan mijn riem. Deze zit goed vast.

                           *

Bij het ultra-moderne vliegveld van Chengdu zet de chauffeur ons af. Hij wimpelt de fooi af en ik zwaai naar hem. Een klein lachje zie ik op zijn gezicht. Het is meer een verschuiving rond zijn rechtermondhoek. Snel rijdt hij weg. 

                           *

Wij sluiten aan bij een rij voor een eerste security-check dit keer al vóór de vertrekhal. Vlak voordat wij aan de beurt zijn komt een groep Chinezen aanlopen die zich niks aantrekt van de nette rij. Brutaalweg schuiven zij hun zware koffers voor onze voeten. Ik duw terug, wrik en wring een vrouw voorbij met een zilverkleurige trolley. ‘Blijf je bij mij in de buurt?’, vraagt mijn man maar ik laat deze voordringerij niet zomaar gebeuren. Ondanks het vroege uur ben ik opeens klaarwakker. Zijn ze gek geworden?

                          *

Alle moeite die ik deed om mijn oude plek in de rij terug te veroveren blijkt niet echt nodig geweest te zijn. Onze vlucht vertrekt pas om 8.20 uur. Wij hebben drie uur de tijd. 

In de wachtruimte van gate 37 is het druk. Tientallen Chinezen wachten op hun vlucht. Twee vluchten naar Harbin zijn vertraagd vanwege ‘slechte weersomstandigheden’. 

                         *

Naast mij zit een jonge Chinees. Hij draagt een zwart-wit geblokt overhemd boven een strakke spijkerbroek. Zijn iPhone oortjes maken overuren want ondanks het vroege tijdstip belt hij voortdurend of wordt hij gebeld. Tussen de gesprekken door rochelt hij hevig. Zijn geblokte hemd ruikt naar knoflook vermengd met zweet. Zodra er een ander plekje vrijkomt pak ik mijn spullen en verhuis ik. 

Achter de balie van gate 37 schreeuwt opeens een employee in staccato-Chinees een bericht. Een deel van de mensen reageert als door de bliksem getroffen en snelt naar gate 37. De vertraagde vlucht naar Harbin vertrekt.
                       *

Ik mijmer wat over de afgelopen dagen. Het doorgronden van de Chinese volksaard lastig. In de regel doen ze alsof ze je niet opmerken. Ook al ben je de enige Westerling in de hutong, men kijkt dwars door je heen. Soms willen ze over-enthousiast met je op de foto. Nou ja, niet met mij (donker haar, donkere huid en bruine ogen). Wel met mijn dochter (blond, witte huid, blauwe ogen). Er vormt zich soms een rij met Chinezen die een selfie met haar willen maken. 

                         *

Engels spreken Chinezen niet of nauwelijks en als ze het spreken versta je het niet. Op iedere hoek van de straat en bij ieder zebrapad – waar niemand voor je stopt – staat een man of vrouw met een fluorescerend hesje. Zij gebaren fietsers ietsje naar achteren, duwen voetgangers naar voren, fluiten schril op hun fluitje zodra het licht groen wordt. Het oude communistische ideaal – iedereen aan het werk, al dan niet zinvol – met op de achtergrond de enorme wolkenkrabbers als symbool van de economische hervormingen, het is een vreemde combinatie. 

                       

                          *

In een prachtig gebouw midden in het centrum van Chengdu is ‘The Museum of Modern Art’ gevestigd. Volgens onze gids mag iedereen op vertoon van het paspoort gratis naar binnen. 

‘Misschien kunnen we daar een kopje koffie drinken’, oppert mijn man, denkend aan de Nederlandse musea met hun restaurants en koffie-bars. We nemen in het met marmer beklede gebouw de glimmende roltrap naar de eerste etage. Helaas is de expositieruimte gesloten. Op de tweede verdieping achteraan is een zaal open. 

                           *

Schilderijen met heroïsche taferelen van gehelmde soldaten in camouflage-kleding en stoer-marcherende troepen in felle kwaststreken hangen aan de muren. Op de derde etage zien we een zaal met waterig-geschilderde bergtafereeltjes. Ernaast hangt een velletje met gekalligrafeerde karakters. Een restaurant of koffie-gelegenheid zien we niet. Gedesillusioneerd lopen we naar buiten. 

‘Een mooi gebouw met weinig inhoud’, zegt mijn man. En we filosoferen over kunst die ontroert, verrast, iets uitdrukt van deze of de toekomstige tijd, soms onwelgevallige gevoelens oproept, provoceert, kritiek uitoefent. Ik heb niet het idee dat dat hier op prijs gesteld wordt’, zeg ik.

                            *

Een klein lichtpuntje vormt een enthousiast bericht van onze dochter die haar eerste colleges volgt in Shanghai.

‘Ik heb een superleuke professor!’, appt ze. ‘Hij studeerde aan Harvard en geeft het vak ”Chinese legal system”. Erg interessant.’ 

Ze vervolgt: ‘Hij praat vanuit een normaal perspectief. ”De culturele revolutie verwoestte alles”, zei hij.’

                          *

Wie weet hangt ooit in dat prachtige, halflege gebouw in Chengdu wél verrassende ‘Modern Art’. Vanuit een nou ja, wat is normaal, perspectief. 

                     *** 

*http://www.pacegallery.com/exhibitions/12571/zhang-xiaogang

Schoenenkast


 Wat een vader doet

(…)

Elke keer als jij verdwaalt,
elke keer dat je valt,
verdwaalt/valt een vader
tienduizend keer harder,
totdat het overal in hem schroeit

Totdat jij 

groot,

groter,

allergrootst,

voorgoed

boven zijn hoofd groeit

Benny Lindelauf

Uit: Er zit een feest in mij, Querido’s poëziespektakel 5, 2012


Op een mooie winteravond fietste ik naar de stad. Muts op, warme jas, handschoenen aan. Bergjes bladeren versierden de zijkanten van het pad, de straatlantaarns deden de blaadjes oplichten als een hoop bijeengewaaide sterren. Er stond geen zuchtje wind.
                       *

En langs het huis van mijn vader, bij de rotonde tegenover de kerk fietste ik. Mijn hoofd draaide naar links en ik zag een zwart gat. Het raam. Aan weerszijden hingen witte gordijnen, door mij half gesloten alsof mijn vader er nog was. Zijn grijze haren door het raam, blauw opflikkerend door de televisie die zo vaak aanstond. ‘We doen de gordijnen gezellig half dicht, pa, dan heb je een beetje privacy’ en zo langsfietsend – de geraniums liggen in gesloten vuilniszakken, de orchideeën branden in het vuur – kriebelde mijn neus. 

                        *

Ik hoefde de dag erop niet langs, geen haring, geen appeltje, geen Senseo koffie met ‘Ik laat het lekker nog een keer doorlopen anders is hij te sterk.’ Ik hoefde niet te vertellen over mijn werk, de fusie ‘Is dat nou nog niet klaar?’, mijn dochter, mijn zoon. Niets meer over eten bij oude vrienden, een uitje, de veteranen. Over en sluiten.

                         *

En daar, op dat pad bij de rotonde langs de kerk kriebelde het. Na weken van rondrennen en regelen bevroor zout op mijn wang. 

                         *

Daarbij gooide ik een leven weg: een leven van werken, vakanties, brieven, oorkondes, agenda’s, plaquettes. Ik zocht foto’s uit, Amerika, véél Amerika, Korea, Mexico, Taiwan. Foto’s van mensen die ik niet ken, bloemententoonstellingen. Mijn vader maakte foto’s van interieurs, kamers waarin hij sliep, een vakantiehuisje op Long Island, mijn vader onder een solar shower, een zak heet water opgewarmd door de zon, daar in het huisje op Long Island met zijn broer – die ook dood is.

                         *

We ontvingen een kaart van mijn Amerikaanse tante: in hoekige letters vertelt ze over mijn vader en zijn broer. Dat ze kattenkwaad uithaalden met zijn tweeën, ‘despite they were already old men’.

                          *

Ik vind een plaquette en nog één met in het Koreaans een opschrift. Eronder staat in het Engels een dankwoord voor Mr. A.S. Jonquiere voor zijn werk in Korea. 

                            *

Ik zie een foto van zijn vriendin Liz die zo gek was op mijn vader: achterop de foto van hen tweeën staat geschreven in vrouwenletters: ‘Toen ik zo blij was dat ik je kende.’ 

                           *

Ik gooi zijn leven in een vuilniszak. 

                       *

Kleine boekjes en envelopjes met foto’s: Italië, Rusland, Frankrijk, Cyprus, de Cariben, mijn God waar was mijn vader niet? China, Spanje, ik scan feestelijke optochten, marktjes, straten en gebouwen. 

                            *

Ik gooi een leven weg.

                        *

Mijn broer en ik verkopen en schenken meubels aan kringloopwinkels: boekenkasten, een bankje, zijn luie stoel, het televisie-tafeltje. Oude fototoestellen, lenzen, gereedschap, tien dozen vol. Er komt een man voor mijn vaders seniorenbed: ‘Het bed is voor mijn vrouw. Ze heeft te horen gekregen dat ze kanker heeft. Het bed komt in de kamer te staan.’ De potige man loopt om het bed heen, tilt het matras op. ‘Ik denk niet dat mijn vrouw blij wordt van het bed.’ En ik denk ook niet dat ze er blij van wordt. Ik wens de man sterkte toe met zijn vrouw en ik zie hem weglopen, de gang door. Een grote, geslagen man.

                        *

Een andere man neemt het schoenenkastje mee. ‘Misschien bel ik nog voor de tafel en stoelen. Ik wacht op een nieuw huis. Volgende week weet ik meer.’ En ik loop mee naar beneden met de plankjes van het schoenenkastje – ik zie de schoenen van mijn vader erop staan, en ik leg de planken in een Renault Kangoo vol rotzooi. ‘Tot ziens!’

                            *

De vloer die ik samen met mijn vader kocht – ‘Vind je dit een mooie kleur?’ ‘Ja, prachtig pa, daar past alles op!’, moet eruit. Ik trek aan een hoekje en het marmoleum laat los. 

                          *

Als ik wegga sluit ik de gordijnen. Die moeten ook weg. Maar nu sluiten ze het zwarte gat af, een paar dagen nog.

                           *

Ik gooi een leven weg. Nog even en we zijn klaar. 

                            *

Het laatste dat ik in mijn doos stop – de doos die ik meeneem, is een witte envelop. Er staat op geschreven: ‘Ansichten van alle bezienswaardigheden in Parijs van de fietstocht met drie vrienden, 1949.’ Ik stop de envelop in mijn doos, sluit deze, vouw de kartonnen flappen dicht, eerst de korte zijde, dan de lange, kort, lang. Dicht.

                         ***

Mikado

Meteen had ik moeten opschrijven hoe het was, hoe het is. Maar de dagen vielen over elkaar heen als mikadostokjes op een gladde tafel: niet van elkaar te peuteren zonder de lichtste beweging. Dus liet ik ze maar liggen, de over elkaar getuimelde houtjes. 

                        *

Uit alle hoeken en gaten dwarrelden kaarten, berichten, telefoontjes, zoveel liefde en hartelijkheid als een mens maar kan verdragen. Was ik zelf ook zo attent en meelevend? Ik nam me voor dat altijd te zijn, vanaf nu, meteen, direct. 

                         *

De dood van mijn vader ritste de jas van mijn jeugd in één ruk open. De zelfgebreide trui van mijn moeder zat onder die jas: een precies-gebreide trui, witte figuurtjes erin verweven als dartele vlinders in een onbedorven lichtblauwe lucht. Maar onder de trui zweette ik in mijn witte hemdje met kanten bandjes: de trui kriebelde, was te warm, de dwingende liefde drong door tot in de vezels van dat hemdje, mijn huid, zo via de bloedbaan het hart in.

                       *

Met het afscheid van mijn vader zei ik ook haar gedag, dat wat ik nooit had kunnen doen. Via mijn oude vader – zijn hijgen deed mijn adem stokken – zei ik gedag, dag, dag, dag, mama. 

                       *

Ik was elke keer áf: bij het optillen van de dagen als stokjes bewoog toch elke keer er weer één. Dan wachtte ik. Ik keek het draaiboek van de plechtigheid na, sorteerde de foto’s, zwart-wit van weleer, kleur van vroeger en nu. Mijn kind zei: ‘Ik ken opa alleen met grijs haar, hier heeft hij zwarte haren’. En verbaasd keek ik opnieuw naar de foto’s, naar het zwarte, gladde haar, op zijn plaats gehouden met vet. Een jonge, slanke man met hoop en verwachting in zijn ogen. Bruine ogen achter ronde brillenglazen. Verlegen ogen, fluwelig bruin als die van een paard in de wei, onbedorven, zoekend naar contact.

                          *

De lichte jaren, gelardeerd met de klanken van bandrecorder en pick-up, beverige 8-millimeter-filmpjes van jong en jeugd, kinderstemmen en plezier. Daarna de donkere jaren in het grote huis met al die kamers waar ‘s nachts in mijn dromen zwarte vleermuizen rondspookten die overdag opeens verdwenen waren. Ik keek dan uit het raam, over de bomen naar het spoor. Je kon altijd weg met de trein, reizen naar iets vers, iets warms, iets van vroeger of later.

                          *

Tussen de klanken door van zachte vioolmuziek op de lichte zondagen rook ik de geuren uit de rantangs van mijn tantes en oma. De kruidige geuren kriebelden mijn neus in, beweeglijke kinderen krioelden door elkaar in de nauwe gangen van het Haagse huis van een van de vele tantes.

                       *

Niks geen zuilengalerij met de koel-marmeren vloer waarop de schommelstoel lichtjes bewoog nadat mijn oma deze had verlaten om in de pannen te roeren en te ruiken, te snoepen van al het lekkers dat de kok klaarmaakte. Ik zie haar loom schuifelen door het huis, de statige Soendanese met de mooie, bruine ogen als van een paard in de desa op zoek naar contact.

                         *

Mijn opa in zijn witte kostuum komt aanlopen en twee jongetjes op blote voeten rennen op hem af. Hij tilt ze een voor een op en drukt de smalle lichamen tegen zijn koele pak. Daaronder zit de hitte van de dag, de tropenzon, het harde werken op het land. Mijn oma schenkt uit een kan koele limonade en plaatst de bekers op het rotan tafeltje met de ronde glasplaat. De beelden in sepia vertellen hun verhaal van vrijheid, blote voeten, kruidige geuren, groen in alle kleuren en warmte zo veilig en vertrouwd als de holte van je moeders arm.                    

                          *

De week van de mikado-stokjes is voorbij, warme sepia-tijden, de zacht-oranje kleuren van de jaren zestig en later de koele bergen en die lichtblauwe trui met witte figuurtjes als dartele vlinders in een onbedorven lichtblauwe lucht. Het laatste stokje ligt op tafel. Ik ben aan de beurt, pak het op en ik tel ze. Ik heb gewonnen.

                       ***